Michael Jackson

Leaving Neverland is de lange documentaire waarin twee mannen vertellen als kind door Michael Jackson te zijn misbruikt. In de documentaire wordt getoond hoeveel mensen er bij stonden en ernaar keken en niets deden om misbruik te voorkomen of te verhinderen.
Of hun verhaal nu helemaal klopt of niet, volgens mij is dat niet het belangrijkste van deze documentaire. De mannen willen financiele genoegdoening en willen met deze documentaire aantonen dat ze als kind echt misbruikt zijn door de popster. Ik denk niet dat het de bedoeling van hen en van de documentairemaker is om te laten zien hoe een pedo te werk gaat en in zijn opzet slaagt om kinderen in zijn macht te krijgen maar dat is vind ik wel goed gelukt. Ook laat de documentaire goed zien hoe schatten en roem mensen totaal kunnen verblinden. Het onderstreept hoe belangrijk het is dat je er op let dat je je niet laat verblinden maar echte verbinding maakt met anderen. Dan kun je, vind ik, zien dat Michael Jackson als volwassen man liet zien hoe hij zijn hele leven als een marionet gestuurd is, een geld-verdien marionet. Zelfs zijn dansstijl laat dit zien. Vervolgens is dat ook de manier waarop hij met jongetjes in z’n omgeving om is gegaan: als marionetten of handspeelpoppen. En ook de ouders van deze kinderen, net als de ouders van de ‘Jackson-five’ zien graag dat hun kinderen het goed doen in die rol.

Modderduivel

Nog even een update over Modderduivel. Het verhaal begint behoorlijk een eigen leven te leiden en ik weet niet waar dat naar toe gaat. Ik begin het zelf ook spannend te vinden omdat ik echt niet weet waar het me gaat brengen . Daar komt bij dat werkelijkheid en fictie langzamerhand beginnen te mengen. Ik was nu zo’n week of drie geleden een paar jongemannen tegengekomen die precies uit de Casamance en Gambia naar Europa waren gekomen, net als mijn hoofdpersoon in de Modderduivel en een van hen heb ik mijn telefoonnummer gegeven. ik heb nu af en toe contact met hem, hij verblijft hier in Amsterdam en probeert zijn hoofd boven water te houden. Hij doet ook een beroep op mij om hem daarbij te helpen. Ik kan het niet laten om hem in mijn hoofd af en toe te laten samenvallen met mijn hoofdpersoon Sholo. Maar daarmee doe ik hem onrecht want hij is echt. Niet doen dus.
Maar ik zou er niet eens meer erg verbaasd over zijn als straks blijkt dat hij alleen met zijn naam verschilt van Sholo maar dat hij verder wel met hem samenvalt en dat fictie overstapt naar de werkelijkheid.

Modderduivel 2

Ik schrijf elke dag, het is een beetje zoals het was toen ik in Spanje was en de eerste versie van dit boek schreef. Het komt er uit in een stroom. Een stroom die een nieuwe bedding zoekt. Het is nog steeds het verhaal van de Spaanse Margela en de Senegalese tweeling Koutou en Sholo maar ik vertel het heel anders.En zo dienen zich nieuwe perspectieven aan en komen nieuwe bijfiguren tot leven en verdwijnen andere. En ik moet eerlijk zeggen dat ik niet meer weet waar het verhaal me naar toe gaat voeren.
Sholo is net weer terug gekomen bij zijn moeder en heeft haar in een paar woorden verteld wat hem overkomen is toen hij pas zijn eerste passen had gezet uit huis. Toen hij de wereld ging veroveren en er meteen uitgeplukt werd door de menseneter BenKhidoum.
Margela is er ook, zij is met hem naar Senegal gegaan. Het lijkt alsof ze hier gekomen is om haar eigen verleden te snappen maar eigenlijk is ze op een andere missie. De strijd tegen mensenhandel en kindermisbruik.
Ik ben heel nieuwsgierig wat de Modderduivel voor rol speelt. Margela begint in die rol te geloven en ik zelf ook. Maar ik ben er nog niet helemaal achter wat de Modderduivel precies wil….

Modderduivel

Ik ben het boek Modderduivel helemaal overnieuw aan het schrijven en alles gaat nu andersom in het verhaal. De hoofdpersonen vertellen elkaar nu wat er gebeurd is in plaats van dat een verteller alles vertelt. Dat is lastig omdat ik nu uit verschillende gezichtspunten moet vertellen en die verhalen op elkaar moet laten aansluiten.
Ik ga nu Sholo laten vertellen over hoe hij in outcast is geworden…

Tussenwereld

Vanavond het ik een nieuw hoofdstuk geschreven voor m’n boek Olifantman en modderduivel. (Misschien moet het toch gewoon Modderduivel worden, maar dat komt later) Het nieuwe hoofddstuk moet eerste hoofdstuk worden om het verhaal daardoor meer begrijpelijk te maken . Het heet: Tussenwereld en ik moet bekennen dat ik graag schrijf over die wereld. Ik vertel in dit hoofdstuk dat de hoofdpersoon Sholo aan een hele groep toehoorders vertelt over de duivel Iblis. Hoe die van Allah toestemming kreeg om vanuit een tussenwereld de mensen zijn raad in te fluisteren. Wij in Europa noemen deze Iblis de duivel. Het is de gevallen engel, zowel bekend in de koran als in de bijbelse geschiedenis.
Is deze Iblis een hoofdpersoon in het boek? Dat zou zomaar kunnen gebeuren denk ik nu ik dit verhaal heb zien groeien….

Hillary Mantel

Hillary Mantel hield de Van der Leeuw-lezing in de Martinikerk in Groningen en ik was erbij dankzij mijn vriend Douwe Draaisme die voorzitter is van de stichting die deze lezingen organiseert. Hij en de andere mensen van deze stichting zijn er in geslaagd om elk jaar echt heel belangwekkende sprekers te verleiden om naar Groningen te komen. Gister was dat Hillary Mantel en ik beken maar meteen: ik had nog geen enkel door haar geschreven boek gelezen terwijl zij toch een van de grootste levende schrijvers in de Engelse taal is en dat zegt veel want het Engels is ook in de literatuur een toonaangevende wereldtaal. Haar lezing maakte veel indruk op mij en ik heb in de pauze meteen twee van haar boeken gekocht en er na afloop zelfs een handtekening van haar in gevraagd (en gekregen). Nou, dat doe ik niet gauw; zo’n gunst vragen… Maar haar lezing maakte op mij zo veel indruk doordat, ondanks dat er flarden van haar woorden verloren gingen door de krakkemikkige geluidsversterking in de bomvolle Martinikerk, ik zo veel herkenning vond in wat zij zei. Alweer een! dacht ik en ik bedoelde alweer een schrijver, een kunstenaar, die het publiek een blik gunt op wat achter de coulissen van zijn/haar kunstenaarschap verborgen is, de herinneringen aan een traumatische kindertijd. Als een ongeordende verzameling rekwisieten, een verkleedkist erbij, allemaal herinneringen die emoties opwekken en zich door de creativiteit van de geest laten vertalen in kunst: verhalen, afbeeldingen, muziek. Ze deed mij denken aan Griet Opdebeeck die de moed opbracht om in een televisieprogramma iets te vertellen over wat daar in haar herinneringen lag opgesloten en daarvoor ongenadig werd afgestraft door de betweters en angsthazen die bang zijn voor de spoken van het verleden. De welbespraakte Hillary Mantel zal zo’n lot niet treffen, hoop ik. Zij is groter dan Griet Opdebeeck en zo vaak bekroond als schrijfster dat wat zij zegt over haar voorraad aan hernneringen en haar creativiteit mij vrij onomstreden lijkt. En dat maakt mij blij omdat het immers weer een bevestiging is van wat ik zelf heb ervaren. En daarom was haar rede een stevige steun in de rug voor mijn ontkiemnd schrijverschap. Ik ga haar een bedankbrief schrijven.
O ja, lees na in de Vokskrant van 17 november 2018 wat Hillary Mantel zei, en dan vooral dit
dat ik geknipt heb uit de lezing van Hillary Mantel:

Timing is alles. De beroepsmatige schrijver die ervoor gaat zitten om een autobiografisch verhaal te schrijven, weet zich beschermd. De conventies van het genre maken het veilig – tot op zekere hoogte. Als romanschrijver behoud je een zekere afstand tot je werk. Het komt wel uit jou voort, maar het moet autonoom blijven. En wanneer je over je eigen leven schrijft, hou je je aan die gewoonte. Je vraagt jezelf niet steeds af ‘In hoeverre is dit mijn verhaal?’ Maar ‘In hoeverre is dit het verhaal van iedereen?’ Je probeert in zo’n tekst niet de lijn van het zelf te volgen, maar de lijn van de kunst. Het gaat er niet om jezelf beter te voelen, maar dat je een goed boek maakt. Er wordt vaak gezegd dat schrijvers meedogenloos zijn voor de mensen om hen heen, maar ze moeten toch vooral meedogenloos zijn voor zichzelf. Zij zijn het terrein waarop de strijd wordt uitgevochten: het verlangen naar zelfonthulling strijdt altijd tegen de noodzaak om zwakte te verhullen; de noodzaak om te onthullen conflicteert met de noodzaak om te verbergen.
Ik had nooit nagedacht over het schrijven van iets autobiografisch, tot ik dat aan het doen was. Het begon met een lijst van spullen in een huis dat we gingen verkopen. Ik wilde al die spullen gedenken door er een lijst van te maken, maar ze gingen zichzelf rangschikken tot een verhaal. Eerst voelde het als een poging om in het reine te komen met de dood van mijn stiefvader. Maar eigenlijk kon ik nauwelijks over mijn stiefvader schrijven. Ik kon alles schrijven over mijn echte vader die was weggegaan toen ik 10 was. Maar over mijn tienerjaren kon ik niet schrijven. Niet omdat dat pijnlijk was, want dat was het. Het was meer dat ik het gevoel had dat dat verhaal nog niet af was. Ik had er nog geen overzicht over. Ik zat er nog in, ook al was ik de 50 al gepasseerd. Het voelde alsof die jaren nog niet gebeurd waren – alsof ze nog steeds in gang waren – want ze moesten zich nog steeds aan mij als schrijver openbaren. Ik was er nog niet klaar voor. Wanneer zou ik dat wel zijn? Misschien wel nooit. Je moet op een zeker punt komen als je een verhaal goed wilt vertellen, maar dat punt kun je snel voorbijschieten. Misschien hoef ik niet meer alles over die jaren te weten, omdat er andere dingen zijn die ik moet weten.

 

 

 

Ik heb twee dingen geleerd. Het ene is dat het geheugen zich lastig laat sturen. Je kunt het niet vervalsen. Je kunt het niet opsparen als geld op de bank, als appeltje voor de dorst.

Fysiek opgeslagen 

Vroeger dacht men dat het navertellen van een gebeurtenis therapeutische waarde had en dat overlevenden van een ramp het verhaal steeds opnieuw moesten vertellen totdat het op de een of andere manier uit hun systeem weg was. Tegenwoordig beseffen we dat iemand die in shock is en de belevenis opnieuw oproept zich meer kan herinneren dan de bedoeling was en dat die ervaring overweldigend kan zijn. Herinneringen aan vernedering en angst liggen fysiek opgeslagen en zelfs de meest geharde, fantasieloze persoon kan een volledige lichamelijke herbeleving krijgen wanneer een latere noodsituatie die eerdere gebeurtenissen weer oproept. De herinnering kan een luxe zijn die het lichaam zich niet kan veroorloven. We worden er gek of ziek van.We zitten allemaal, als individu en als samenleving, in dezelfde spanning van het proberen te herinneren en daar niet in slagen, zoeken naar evenwicht tussen onze behoefte ons dingen te herinneren en de noodzaak om ze te vergeten. Als individu gaan we soms het verkennen van ons verleden uit de weg uit angst om het te begrijpen. Als we onszelf begrijpen, gaan we misschien ook de mensen die we gekend hebben begrijpen. En moeten we ze dan vergeven?

Erkennen van de schade

Het idee van vergeving heeft me lang dwarsgezeten. Ik kon bij mezelf maar weinig van die christelijke neiging bespeuren. Ik was dan ook opgelucht toen ik de psycholoog Alice Miller las. Volgens haar is vergeving een moreel concept dat geen betekenis heeft voor het lichaam, waaruit onze emoties voortkomen en waarin ze beklijven. Als individu en als samenleving hoeven we machtsmisbruik niet te vergeven. We moeten dat overleven en ervan leren, en het morele zit hem niet in het vergeven maar in het erkennen van de schade en beloven om die schade niet weer toe te brengen. Dat is nog eens een krachtige aanzet om ons geheugen te verbeteren. Als we geen goede ouders hebben, blijven we proberen ze zo te maken, zelfs na hun dood. Zolang we dat doen, leven ze in ons voort. Maar als we dat doen, kunnen we dan wel echt volwassen worden?

Fantastisch goed gezegd Hillary! Dapper en een sterk lesje voor de mensen die beter weten en die een “waarheid vaststellen” belangrijker achten dan te leren van ervaring.

Met losse handen festival

Zaterdag 10 november was het tweede met losse handen festival in de Alphons Laudyschool in Amsterdam Buitenveldert. Er waren net als vorig jaar weinig bezoekers. Toch was het een geslaagd festival. Het lukte weer om in het bewust zijn van heftige en traumatiserende ervaringen ontspannen met elkaar actief

te zijn. We hebben behalve een kleine “vuile was manifestatie” ook verhalen geschreven, getekend en naar muziek en zang geluisterd.

En in al die activiteiten was steeds aanwezig: er helemaal bij zijn. Daar draait het allemaal om. En omdat dit goed is gelukt is daarmee ons festival geslaagd.